Θα πονάω κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας;
Η ακτινοθεραπεία είναι απολύτως ανώδυνη κατά τη χορήγησή της. Δεν θα αισθανθείτε θερμότητα, κάψιμο ή ηλεκτρισμό καθώς λειτουργεί το μηχάνημα.
Ωστόσο, μετά από 2-3 εβδομάδες θεραπείας μπορεί να εμφανιστεί φλεγμονή του βλεννογόνου του στόματος και του φάρυγγα (βλεννογονίτιδα), η οποία προκαλεί πόνο κατά την κατάποση. Στην περίπτωση αυτή χορηγούνται ειδικά στοματικά διαλύματα, αναλγητικά και διατροφικές οδηγίες ώστε να διατηρείται η ποιότητα ζωής και η επαρκής θρέψη.
Θα μπορώ να τρώω κανονικά κατά τη διάρκεια της θεραπείας;
Στην αρχή της θεραπείας οι περισσότεροι ασθενείς τρέφονται χωρίς ιδιαίτερο πρόβλημα.
Καθώς η θεραπεία προχωρά, ενδέχεται να εμφανιστούν:
- πόνος κατά την κατάποση,
- ξηροστομία,
- αλλοίωση της γεύσης,
- δυσκολία στη μάσηση,
- αυξημένες εκκρίσεις.
Για τον λόγο αυτό συστήνονται τροφές μαλακής υφής, υψηλής θερμιδικής αξίας και επαρκής πρόσληψη υγρών.
Η συνεργασία με εξειδικευμένο διαιτολόγο αποτελεί σημαντικό μέρος της θεραπείας.
Θα χρειαστώ γαστροστομία;
Όχι όλοι οι ασθενείς.
Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως, ιδιαίτερα όταν:
- ακτινοβολούνται μεγάλοι όγκοι του στοματοφάρυγγα,
- απαιτείται ταυτόχρονη χημειοθεραπεία,
- υπάρχει ήδη σημαντική δυσκολία στην κατάποση,
- υπάρχει απώλεια βάρους πριν την έναρξη της θεραπείας,
μπορεί να προταθεί η τοποθέτηση γαστροστομίας (PEG).
Η γαστροστομία είναι ένας μικρός σωλήνας που τοποθετείται στο στομάχι μέσω του κοιλιακού τοιχώματος και επιτρέπει τη χορήγηση τροφής και υγρών όταν η κατάποση γίνεται δύσκολη.
Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για προσωρινό μέτρο υποστήριξης και αφαιρείται μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας και την αποκατάσταση της κατάποσης.
Στόχος της γαστροστομίας δεν είναι να αντικαταστήσει το φαγητό από το στόμα, αλλά να αποτρέψει την αφυδάτωση, τον υποσιτισμό και τις διακοπές της θεραπείας.
Θα χάσω τη φωνή μου;
Η απάντηση εξαρτάται από τη θέση του όγκου.
Σε πολλούς ασθενείς η ακτινοθεραπεία επιτρέπει τη διατήρηση του λάρυγγα και της φυσικής φωνής αποφεύγοντας πιο εκτεταμένες χειρουργικές επεμβάσεις.
Κατά τη διάρκεια της θεραπείας μπορεί να εμφανιστούν:
- βραχνάδα,
- εύκολη κόπωση της φωνής,
- αίσθημα ξηρότητας.
Τα συμπτώματα αυτά συνήθως βελτιώνονται σταδιακά μετά το τέλος της θεραπείας.
Θα χάσω τη γεύση μου;
Πολλοί ασθενείς παρατηρούν ότι οι τροφές αποκτούν διαφορετική γεύση ή ότι η γεύση μειώνεται σημαντικά.
Η αλλαγή αυτή εμφανίζεται συνήθως κατά τις πρώτες εβδομάδες θεραπείας.
Στους περισσότερους ασθενείς η γεύση επανέρχεται σταδιακά μέσα στους επόμενους μήνες, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παραμείνουν ήπιες μόνιμες μεταβολές.
Θα έχω μόνιμη ξηροστομία;
Με τις σύγχρονες τεχνικές ακτινοθεραπείας (IMRT, VMAT και IGRT) προσπαθούμε να προστατεύσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο τους σιελογόνους αδένες.
Παρόλα αυτά, κάποιος βαθμός ξηροστομίας είναι συχνός.
Η ξηροστομία συνήθως βελτιώνεται σταδιακά τους πρώτους μήνες μετά τη θεραπεία, αλλά σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να παραμείνει σε κάποιο βαθμό μακροχρόνια.
Θα χρειαστεί να βγάλω δόντια πριν από την ακτινοθεραπεία;
Ο οδοντιατρικός έλεγχος αποτελεί βασικό μέρος της προετοιμασίας.
Ορισμένα δόντια με σοβαρά προβλήματα μπορεί να χρειαστεί να εξαχθούν πριν από την έναρξη της θεραπείας ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος μελλοντικών επιπλοκών.
Η απόφαση λαμβάνεται σε συνεργασία με τον οδοντίατρο ή τον γναθοχειρουργό.
Θα μπορώ να συνεχίσω να εργάζομαι;
Αρκετοί ασθενείς συνεχίζουν να εργάζονται κατά το πρώτο μέρος της θεραπείας.
Ωστόσο, καθώς προχωρά η ακτινοθεραπεία, μπορεί να εμφανιστούν:
- κόπωση,
- δυσκολία στη σίτιση,
- ανάγκη για συχνότερη ιατρική παρακολούθηση.
Για τον λόγο αυτό αρκετοί ασθενείς επιλέγουν προσωρινή άδεια εργασίας κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Θα χρειαστώ χημειοθεραπεία μαζί με την ακτινοθεραπεία;
Όχι πάντα.
Σε ορισμένους πρώιμους καρκίνους η ακτινοθεραπεία ή η χειρουργική θεραπεία αρκούν.
Σε πιο προχωρημένα στάδια μπορεί να προταθεί ταυτόχρονη χημειοθεραπεία, επειδή αυξάνει τις πιθανότητες ίασης.
Η τελική απόφαση εξαρτάται από:
- τη θέση του όγκου,
- το στάδιο της νόσου,
- τα παθολογοανατομικά χαρακτηριστικά,
- τη γενική κατάσταση του ασθενούς.
Πώς θα παρακολουθούμαι μετά το τέλος της θεραπείας;
Μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας θα ακολουθήσει πρόγραμμα τακτικών επανελέγχων.
Οι επισκέψεις περιλαμβάνουν:
- κλινική εξέταση,
- ενδοσκόπηση όταν χρειάζεται,
- απεικονιστικό έλεγχο (CT, MRI ή PET/CT),
- αξιολόγηση της κατάποσης,
- οδοντιατρική παρακολούθηση,
- έλεγχο της λειτουργίας του θυρεοειδούς.
Η στενή παρακολούθηση επιτρέπει την έγκαιρη αντιμετώπιση πιθανών παρενεργειών και τη γρήγορη αναγνώριση τυχόν υποτροπής.