Ακτινοθεραπεία του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας•

Η εξωτερική ακτινοθεραπεία χορηγείται με γραμμικό επιταχυντή και στοχεύει:

• τον τράχηλο
• τη μήτρα
• τα παραμήτρια
• τους πυελικούς λεμφαδένες
• σε ορισμένες περιπτώσεις τους παραορτικούς λεμφαδένες

Σήμερα χρησιμοποιούνται σύγχρονες τεχνικές όπως:

• IMRT
• VMAT/RapidArc
• IGRT

Οι τεχνικές αυτές επιτρέπουν καλύτερη προστασία:

• του εντέρου
• της ουροδόχου κύστης
• του ορθού
• του μυελού των οστών

Η βραχυθεραπεία είναι ειδική μορφή ακτινοθεραπείας κατά την οποία η πηγή ακτινοβολίας τοποθετείται προσωρινά μέσα ή πολύ κοντά στον όγκο.

Αποτελεί κρίσιμο μέρος της θεραπείας, γιατί επιτρέπει τη χορήγηση πολύ υψηλής δόσης στον όγκο με ταυτόχρονη προστασία των γύρω φυσιολογικών ιστών.

Χωρίς σωστή βραχυθεραπεία μειώνονται σημαντικά οι πιθανότητες τοπικού ελέγχου και ίασης.

Η σύγχρονη βραχυθεραπεία δεν βασίζεται πλέον μόνο σε ακτινογραφίες δύο διαστάσεων.

Σήμερα χρησιμοποιείται τρισδιάστατη απεικονιστικά καθοδηγούμενη βραχυθεραπεία (3D Image Guided Adaptive Brachytherapy - IGABT), με χρήση:

• μαγνητικής τομογραφίας (MRI)
• ή αξονικής τομογραφίας (CT)

Η MRI-based βραχυθεραπεία θεωρείται σήμερα η πιο σύγχρονη και ακριβής τεχνική.

Με τη χρήση μαγνητικής τομογραφίας είναι δυνατόν να:

• απεικονιστεί με ακρίβεια ο υπολειπόμενος όγκος
• καθοριστεί η ακριβής ανατομία των φυσιολογικών οργάνων
• προσαρμοστεί εξατομικευμένα η θεραπεία σε κάθε συνεδρία

Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνονται:

• υψηλότερα ποσοστά ίασης
• καλύτερος τοπικός έλεγχος
• μικρότερη τοξικότητα σε ουροδόχο κύστη, ορθό και έντερο

Η βραχυθεραπεία μπορεί να γίνει:

Ενδοκοιλοτικά

Με ειδικούς εφαρμογείς που τοποθετούνται:

• μέσα στη μήτρα
• και στον κόλπο

Η τεχνική αυτή χρησιμοποιείται κυρίως όταν ο όγκος είναι σχετικά περιορισμένος.

Με ενδοϊστικούς καθετήρες (Interstitial brachytherapy)

Σε μεγαλύτερους ή πιο ασύμμετρους όγκους, μπορεί να χρειαστεί η τοποθέτηση ειδικών ενδοϊστικών καθετήρων μέσα στους ιστούς γύρω από τον τράχηλο και τα παραμήτρια.

Οι καθετήρες αυτοί επιτρέπουν:

• καλύτερη κάλυψη του όγκου
• μεγαλύτερη ακρίβεια
• προστασία των φυσιολογικών οργάνων
• θεραπεία πιο εκτεταμένων ή ανώμαλων όγκων

Στις περισσότερες σύγχρονες τεχνικές χρησιμοποιείται συνδυασμός:

• ενδοκοιλοτικής
• και ενδοϊστικής βραχυθεραπείας

ιδιαίτερα σε:

• στάδιο ΙΙΒ και άνω
• μεγάλους όγκους
• παραμητρική διήθηση
• υπολειμματική νόσο μετά από χημειοακτινοθεραπεία

Η διαδικασία γίνεται συνήθως σε χειρουργική αίθουσα ή ειδικά διαμορφωμένο χώρο βραχυθεραπείας.

Συνήθως απαιτείται:

• ραχιαία ή γενική αναισθησία
• τοποθέτηση εφαρμογέων ή καθετήρων
• αξονική ή μαγνητική τομογραφία
• τρισδιάστατος σχεδιασμός θεραπείας

Η θεραπεία πραγματοποιείται μέσω ειδικού μηχανήματος υψηλού ρυθμού δόσης (HDR afterloader), το οποίο προωθεί προσωρινά την πηγή ακτινοβολίας στους εφαρμογείς.

Η ακτινοβολία δεν παραμένει μέσα στο σώμα μετά το τέλος της θεραπείας.

Ουρολογικά συμπτώματα

• συχνουρία
• κάψιμο στην ούρηση
• επιτακτικότητα

Εντερικά συμπτώματα

• διάρροια
• ερεθισμός ορθού
• συχνότερες κενώσεις

Κόπωση

Η κόπωση είναι συχνή κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Κολπικές αλλαγές

Μπορεί να εμφανιστούν:

• ξηρότητα
• στένωση του κόλπου
• δυσφορία κατά τη σεξουαλική επαφή

Για τον λόγο αυτό δίνονται συχνά οδηγίες για χρήση vaginal dilators μετά το τέλος της θεραπείας.

Σπανιότερες επιπλοκές

Σπανιότερα μπορεί να εμφανιστούν:

• αιμορραγία
• χρόνια κυστίτιδα
• πρωκτίτιδα
• συρίγγια

Ο κίνδυνος είναι σημαντικά μικρότερος με τις σύγχρονες MRI-guided τεχνικές.

• Διατηρείτε καλή ενυδάτωση.
• Ενημερώστε άμεσα τον γιατρό σας για πυρετό, αιμορραγία ή έντονο πόνο.
• Ακολουθείτε τις οδηγίες διατροφής και προετοιμασίας πριν από κάθε συνεδρία.
• Αποφύγετε το κάπνισμα.
• Συζητήστε με την ομάδα σας οποιαδήποτε σεξουαλική ή γυναικολογική ενόχληση.

Μετά το τέλος της θεραπείας πραγματοποιούνται:

• γυναικολογική εξέταση
• απεικονιστικές εξετάσεις
• παρακολούθηση συμπτωμάτων και παρενεργειών

Η MRI και το PET/CT χρησιμοποιούνται σε επιλεγμένες περιπτώσεις για αξιολόγηση της ανταπόκρισης.

Η βραχυθεραπεία πονάει;

Η τοποθέτηση των εφαρμογέων γίνεται συνήθως με αναισθησία. Μετά τη διαδικασία μπορεί να υπάρχει ήπια ενόχληση ή αίσθημα πίεσης.

Θα είμαι ραδιενεργή μετά τη θεραπεία;

Όχι. Στη HDR βραχυθεραπεία η πηγή ακτινοβολίας αφαιρείται πλήρως μετά το τέλος της συνεδρίας.

Είναι απαραίτητη η βραχυθεραπεία;

Στις περισσότερες περιπτώσεις τοπικά προχωρημένου καρκίνου τραχήλου μήτρας, η βραχυθεραπεία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας και είναι απαραίτητη για τη μεγιστοποίηση των πιθανοτήτων ίασης.

Συμπέρασμα

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι σήμερα σε μεγάλο βαθμό προλήψιμη νόσος μέσω του HPV εμβολιασμού και του τακτικού γυναικολογικού ελέγχου.

Η σύγχρονη αντιμετώπιση με χημειοακτινοθεραπεία και τρισδιάστατη απεικονιστικά καθοδηγούμενη βραχυθεραπεία, με ή χωρίς ενδοϊστικούς καθετήρες, επιτρέπει υψηλά ποσοστά ίασης με καλύτερη προστασία των φυσιολογικών οργάνων και μικρότερη τοξικότητα σε σχέση με παλαιότερες τεχνικές.