Καρκίνος ορθού
Γιατί χρειάζομαι ακτινοθεραπεία πριν από το χειρουργείο;
Στον καρκίνο του ορθού, η ακτινοθεραπεία χορηγείται συχνά πριν από το χειρουργείο με στόχο να μειώσει το μέγεθος του όγκου και να περιορίσει τον κίνδυνο τοπικής υποτροπής.
Σε αντίθεση με πολλούς άλλους καρκίνους, όπου η ακτινοθεραπεία δίνεται συνήθως μετά την επέμβαση, στον καρκίνο του ορθού η προεγχειρητική θεραπεία έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική.
Η ακτινοθεραπεία μπορεί να συνδυαστεί με χημειοθεραπεία, η οποία ενισχύει τη δράση της ακτινοβολίας πάνω στα καρκινικά κύτταρα. Ο συνδυασμός αυτός ονομάζεται χημειοακτινοθεραπεία.
Στόχος δεν είναι μόνο η καλύτερη αφαίρεση του όγκου αλλά και η διατήρηση της λειτουργικότητας της περιοχής, ιδιαίτερα όταν ο όγκος βρίσκεται κοντά στον πρωκτικό σφιγκτήρα.
Για πολλούς ασθενείς, η προεγχειρητική ακτινοθεραπεία αυξάνει τις πιθανότητες ενός επιτυχημένου χειρουργείου και μειώνει τον κίνδυνο επανεμφάνισης της νόσου μέσα στη λεκάνη.
Μπορεί να αποφευχθεί το χειρουργείο αν ο όγκος εξαφανιστεί μετά τη θεραπεία;
Πρόκειται για ένα από τα πιο ενδιαφέροντα θέματα στη σύγχρονη αντιμετώπιση του καρκίνου του ορθού.
Σε ορισμένους ασθενείς, μετά τη χημειοακτινοθεραπεία δεν ανιχνεύεται πλέον υπολειπόμενος όγκος στις εξετάσεις, στη μαγνητική τομογραφία ή στην ενδοσκόπηση. Αυτό ονομάζεται πλήρης κλινική ανταπόκριση.
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να εφαρμοστεί η στρατηγική "Watch and Wait" (Παρακολούθηση και Αναμονή), δηλαδή στενή παρακολούθηση χωρίς άμεσο χειρουργείο.
Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή δεν είναι κατάλληλη για όλους τους ασθενείς και απαιτεί πολύ αυστηρό πρόγραμμα παρακολούθησης με μαγνητικές τομογραφίες, ενδοσκοπήσεις και κλινικές εξετάσεις.
Η απόφαση λαμβάνεται πάντα από εξειδικευμένη διεπιστημονική ομάδα και εξατομικεύεται για κάθε ασθενή.
Ποιες παρενέργειες μπορεί να εμφανιστούν κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας;
Οι περισσότερες παρενέργειες είναι προσωρινές και εμφανίζονται σταδιακά κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Οι συχνότερες είναι:
- συχνότερες κενώσεις
- διάρροια
- αίσθημα επείγουσας ανάγκης για αφόδευση
- κόπωση
- ήπιος ερεθισμός του δέρματος στην περιοχή του περινέου
- περιστασιακά ερεθισμός της ουροδόχου κύστης
Οι περισσότεροι ασθενείς ολοκληρώνουν τη θεραπεία χωρίς σοβαρές επιπλοκές και χωρίς να χρειαστεί διακοπή.
Η σύγχρονη ακτινοθεραπεία με τεχνικές IMRT και VMAT επιτρέπει καλύτερη προστασία του λεπτού εντέρου και των υπόλοιπων φυσιολογικών οργάνων σε σχέση με παλαιότερες τεχνικές.
Η έγκαιρη ενημέρωση της ομάδας για οποιοδήποτε σύμπτωμα βοηθά σημαντικά στη διαχείριση των παρενεργειών.
Θα χρειαστώ κολοστομία μετά τη θεραπεία;
Αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες των ασθενών.
Η ανάγκη για κολοστομία εξαρτάται κυρίως από τη θέση και την έκταση του όγκου και όχι από την ίδια την ακτινοθεραπεία.
Οι όγκοι που βρίσκονται πολύ κοντά στον πρωκτικό σφιγκτήρα είναι πιθανότερο να απαιτήσουν πιο εκτεταμένο χειρουργείο.
Ένας από τους σημαντικούς στόχους της προεγχειρητικής ακτινοθεραπείας είναι ακριβώς να μειώσει το μέγεθος του όγκου ώστε να αυξηθούν οι πιθανότητες διατήρησης του σφιγκτήρα και αποφυγής μόνιμης κολοστομίας.
Σήμερα, χάρη στη βελτίωση τόσο της χειρουργικής όσο και της ακτινοθεραπείας, όλο και περισσότεροι ασθενείς μπορούν να διατηρήσουν φυσιολογική εντερική λειτουργία.
Ποια είναι τα ποσοστά ίασης του καρκίνου του ορθού;
Η πρόγνωση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες:
- το στάδιο της νόσου
- το βάθος διήθησης του όγκου
- την παρουσία ή όχι λεμφαδενικών μεταστάσεων
- την ανταπόκριση στη θεραπεία
- την ποιότητα του χειρουργείου
Σε εντοπισμένα στάδια, η πιθανότητα μακροχρόνιας ίασης είναι υψηλή και πολλοί ασθενείς θεραπεύονται οριστικά.
Η συνδυασμένη αντιμετώπιση με ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία και χειρουργική επέμβαση έχει βελτιώσει θεαματικά τα αποτελέσματα τις τελευταίες δεκαετίες.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι κάθε ασθενής είναι διαφορετικός. Η πρόγνωση δεν καθορίζεται από μία μόνο εξέταση ή έναν αριθμό αλλά από το σύνολο των χαρακτηριστικών της νόσου και της ανταπόκρισης στη θεραπεία.
Το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι ο καρκίνος του ορθού είναι σήμερα μια νόσος για την οποία διαθέτουμε πολύ αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές και ολοένα περισσότερες δυνατότητες εξατομίκευσης της θεραπείας.