Παρενέργειες της ακτινοθεραπείας
Θα έχω παρενέργειες από την ακτινοθεραπεία;
Πιθανότατα ναι, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα είναι σοβαρές.
Οι περισσότεροι ασθενείς εμφανίζουν κάποιου βαθμού παρενέργειες κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Ωστόσο, η ένταση και το είδος τους εξαρτώνται από την περιοχή που θεραπεύεται, τη συνολική δόση και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ανθρώπου.
Η σύγχρονη ακτινοθεραπεία έχει σχεδιαστεί ώστε να περιορίζει όσο το δυνατόν περισσότερο τις επιπτώσεις στους φυσιολογικούς ιστούς.
Πότε αρχίζουν συνήθως οι παρενέργειες;
Οι περισσότερες παρενέργειες δεν εμφανίζονται από την πρώτη ημέρα.
Συνήθως αρχίζουν σταδιακά κατά τη δεύτερη ή τρίτη εβδομάδα της θεραπείας.
Αυτό συμβαίνει επειδή οι φυσιολογικοί ιστοί χρειάζονται χρόνο για να εκδηλώσουν την επίδραση της ακτινοβολίας.
Ποια είναι η συχνότερη παρενέργεια της ακτινοθεραπείας;
Η κόπωση.
Δεν εμφανίζεται σε όλους τους ασθενείς, αλλά είναι ίσως το πιο συχνό σύμπτωμα ανεξάρτητα από την περιοχή που θεραπεύεται.
Η κόπωση της ακτινοθεραπείας είναι διαφορετική από την καθημερινή κούραση. Πολλοί ασθενείς την περιγράφουν ως μια γενική μείωση της ενέργειας.
Γιατί νιώθω τόσο κουρασμένος ενώ δεν κάνω κάτι;
Η κόπωση δεν σχετίζεται μόνο με τη σωματική δραστηριότητα.
Ο οργανισμός καταναλώνει ενέργεια για να επιδιορθώσει τους φυσιολογικούς ιστούς που εκτίθενται στην ακτινοβολία.
Επιπλέον, το άγχος, οι αλλαγές στον ύπνο και η ίδια η νόσος μπορούν να συμβάλλουν στην εμφάνιση κόπωσης.
Τι μπορώ να κάνω για να μειώσω την κόπωση;
Το πιο αποτελεσματικό μέτρο είναι συνήθως η ήπια καθημερινή άσκηση.
Ακούγεται παράδοξο, αλλά το περπάτημα συχνά βοηθά περισσότερο από την παρατεταμένη ακινησία.
Εξίσου σημαντικά είναι:
- η καλή ενυδάτωση
- ο επαρκής ύπνος
- η σωστή διατροφή
- η αποφυγή υπερβολικής καταπόνησης
Θα καεί το δέρμα μου;
Οι περισσότεροι ασθενείς δεν εμφανίζουν σοβαρά δερματικά προβλήματα.
Μπορεί να παρουσιαστεί ερυθρότητα, ξηρότητα ή ευαισθησία στην περιοχή θεραπείας, παρόμοια με ένα ήπιο ηλιακό έγκαυμα.
Οι σοβαρές δερματικές αντιδράσεις είναι πολύ λιγότερο συχνές από ό,τι στο παρελθόν.
Πότε εμφανίζονται οι δερματικές αντιδράσεις;
Συνήθως μετά από δύο έως τρεις εβδομάδες θεραπείας.
Οι αλλαγές εξελίσσονται σταδιακά και κορυφώνονται συχνά προς το τέλος της θεραπείας ή λίγες ημέρες αργότερα.
Μπορώ να κάνω κανονικά μπάνιο και να χρησιμοποιώ αποσμητικό;
Ναι.
Το καθημερινό ντους επιτρέπεται στις περισσότερες περιπτώσεις.
Συνιστάται χλιαρό νερό και ήπιο σαπούνι χωρίς έντονα αρώματα.
Το δέρμα πρέπει να στεγνώνει απαλά χωρίς έντονο τρίψιμο.
Μπορώ να χρησιμοποιώ κρέμες;
Ναι, αλλά καλό είναι να ακολουθείτε τις οδηγίες της θεραπευτικής ομάδας.
Δεν είναι όλες οι κρέμες κατάλληλες για όλες τις περιοχές θεραπείας.
Η σωστή ενυδάτωση του δέρματος μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην άνεση του ασθενούς.
Θα πέσουν τα μαλλιά μου;
Μόνο αν η περιοχή θεραπείας περιλαμβάνει το τριχωτό της κεφαλής.
Η ακτινοθεραπεία προκαλεί τριχόπτωση αποκλειστικά στην περιοχή που ακτινοβολείται.
Για παράδειγμα, η θεραπεία μαστού ή προστάτη δεν προκαλεί απώλεια μαλλιών στο κεφάλι.
Η τριχόπτωση είναι πάντα μόνιμη;
Όχι.
Σε πολλές περιπτώσεις τα μαλλιά ξαναβγαίνουν μετά το τέλος της θεραπείας.
Η πιθανότητα πλήρους αποκατάστασης της τριχοφυΐας εξαρτάται από τη δόση και την περιοχή που έχει θεραπευτεί.
Θα έχω ναυτία;
Εξαρτάται από την περιοχή θεραπείας.
Η ναυτία δεν είναι συχνή στις περισσότερες μορφές ακτινοθεραπείας.
Εμφανίζεται κυρίως όταν θεραπεύονται περιοχές όπως:
- ο εγκέφαλος
- το στομάχι
- η άνω κοιλία
Όταν χρειάζεται, υπάρχουν αποτελεσματικά φάρμακα για την αντιμετώπισή της.
Θα έχω εμετούς;
Οι περισσότεροι ασθενείς δεν εμφανίζουν εμετούς κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας.
Αν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος, ο γιατρός μπορεί να χορηγήσει προληπτική αγωγή.
Θα έχω διάρροια;
Η διάρροια μπορεί να εμφανιστεί όταν θεραπεύεται η κοιλιά ή η πύελος.
Συνήθως είναι παροδική και αντιμετωπίζεται με διατροφικές οδηγίες και, αν χρειαστεί, φαρμακευτική αγωγή.
Θα έχω πρόβλημα στην ούρηση;
Σε θεραπείες προστάτη ή πυέλου μπορεί να εμφανιστούν:
- συχνουρία
- νυκτουρία
- αίσθημα καύσου κατά την ούρηση
Τα συμπτώματα αυτά είναι συνήθως προσωρινά.
Είναι φυσιολογικό να έχω περισσότερες κενώσεις;
Ναι.
Η ακτινοβολία στην περιοχή του εντέρου μπορεί να αυξήσει τη συχνότητα των κενώσεων.
Συνήθως πρόκειται για παροδικό φαινόμενο που βελτιώνεται μετά το τέλος της θεραπείας.
Μπορεί να χάσω βάρος;
Ορισμένοι ασθενείς χάνουν βάρος, ιδιαίτερα όταν η θεραπεία επηρεάζει την κατάποση ή το γαστρεντερικό σύστημα.
Γι' αυτό η παρακολούθηση της διατροφής αποτελεί σημαντικό μέρος της θεραπείας.
Οι παρενέργειες σταματούν μόλις τελειώσει η θεραπεία;
Όχι πάντα.
Πολλές παρενέργειες συνεχίζουν να εξελίσσονται για μία έως δύο εβδομάδες μετά την τελευταία συνεδρία.
Αυτό είναι φυσιολογικό και δεν σημαίνει ότι κάτι πάει στραβά.
Πότε αρχίζω να βελτιώνομαι μετά το τέλος της ακτινοθεραπείας;
Οι περισσότεροι ασθενείς αρχίζουν να νιώθουν σταδιακή βελτίωση μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Η ακριβής χρονική πορεία διαφέρει ανάλογα με την περιοχή θεραπείας και τα συμπτώματα που έχουν εμφανιστεί.
Ποιο είναι το σημαντικότερο που πρέπει να θυμάμαι για τις παρενέργειες;
Οι περισσότερες παρενέργειες είναι προβλέψιμες, διαχειρίσιμες και προσωρινές.
Δεν χρειάζεται να τις αντιμετωπίζετε μόνοι σας.
Η έγκαιρη επικοινωνία με την ομάδα σας είναι συχνά το πιο αποτελεσματικό «φάρμακο».
Στόχος μας δεν είναι μόνο να θεραπεύσουμε τον καρκίνο, αλλά να σας βοηθήσουμε να περάσετε τη θεραπεία με όσο το δυνατόν καλύτερη ποιότητα ζωής.